سلطان محمد مطربي سمرقندي
473
تذكرة الشعراء ( فارسي )
[ « 176 » ] [ ميرك نوقايى ] [ زندهء 1013 ق / 1604 م ] ميرك ، تخلّص جناب فضايلمآب ، مولانا ميرك نوقايى است كه از فصحاى معتبر و شعراى مقرّر مىباشد . تحصيل در بخارا و سمرقند نموده ، مصدر افعال حميده و مظهر ابواب پسنديده گرديده ، نشو و نما يافته است . سليقهاش در اكتساب علوم ، به غايت خوب است ، خصوصا به حكميّات رياضى ، ميل زايد الوصف دارد و سند تلمّذش در اين فنّ به علّامة العلماء النحرير ، « 1 » دستور الفضلاء الخبير ، مولانا عبد الحىّ مسند است با وجود اشتغال مطالعه و اكتساب فضايل به مضمون : « المجاز « 2 » قنطرة الحقيقة » خود را از داعيهء عشق مجازى خالى نمىدارد و اكثر اوقات را به مشاهدهء حسن ماهرويان كه مرآت جمال اللّهاند ، مصروف مىگرداند . فرد : ز من پرس اى دل كه خوبان چه چيزاند * عزيزان قوماند و قوم عزيزاند با آنكه مطالعهء علم هيئت و حكمت ، نزد طبع سليم و ذهن مستقيمش مرغوب و محبوب است ، اما به مضمون : « إنّ من الشعر لحكمة « 3 » » توجه خاطر عاطرش به گفتن شعر نيز ،
--> ( 176 ) . ميرك بخارايى ، شاعر تاجيك سدهء يازدهم هجرى كه در بخارا چشم به جهان گشود . در برخى از تذكرهها ، نام وى را خواجه ميرك و خواجه ثبت كردهاند . وى در انواع شعر بهويژه غزل و قصيده مهارت داشت و قصيدهء درياى ابرار امير خسروى دهلوى را ، پاسخ گفته و شرحى بر « تتمة الحواشى » مولوى يوسف قراباغى نوشته است : تحفة الاحباب ، ص 163 - 164 ؛ مذكر احباب ، ص 352 - 353 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 389 ؛ دائرة المعارف ادبيات و صنعت تاجيك ، 3 / 256 - 257 ؛ گنج زرافشان ، ص 204 ؛ دانشنامهء ادب فارسى در آسياى مركزى ، 1 / 860 . ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( التحرير ) . ( 2 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( الجاز و قنطرة ) . ( 3 ) . مسند احمد بن حنبل ، 1 / 269 ، 303 ، 309 ، 313 ، 327 و 3 / 456 و 5 / 1215 ؛ الموطأ مالك ، ح 556 و 557 ؛ منازل السائرين ، 1 / 352 .